ΠΓΔΒΜ

Κυριακή πρωί. Οι ετοιμασίες έτοιμες, η λίμνη στη θέση της και όλα έτοιμα για την τελετή. Η διακόσμηση λιτή, οι δαπάνες όχι και λίγες, αλλά ο κόσμος πολύς. Αυτή η βάφτιση φαντάζει κοσμοϊστορικό γεγονός… Οι τελετές, παρότι συνηθισμένες, στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο απλές όσο φαίνονται. Το να καταλήξεις στο πού, το πότε και το πώς, είναι φασαρία ολόκληρη. Στο τέλος, όμως, τίποτα από αυτά δεν έχει πραγματικά σημασία. Και ιδού, οι πρωταγωνιστές! Νονός, γονείς και βρέφος πανέτοιμοι για τα μελλούμενα. Ακολουθεί η συνηθισμένη διαδικασία: λάδια, κλάματα, τα λόγια του παπά… Και το μωρό ωρύεται και ο κόσμος παρακολουθεί συγκλονισμένος, ώσπου η όλη ιστορία τελειώνει. «Να σας ζήσει! Πάντα άξιοι! Το όνομα αυτής;». Βόρεια Μακεδονία.

«Ανθέλληνες! Προδότες! Πουλάτε την ιστορία και τον πολιτισμό μας! Η Μακεδονία είναι μία και είναι Ελληνική!». Το κλίμα βαρύ κι ασήκωτο κι οι αντιδράσεις θυελλώδεις. Συλλαλητήρια πριν, διαμαρτυρίες μετά… Όπως και να το κάνεις, ωστόσο, η απόφαση είναι μία και έχει παρθεί (;). Βόρεια Μακεδονία το όνομά της και μακεδονική η γλώσσα της (με το τελευταίο να έχει από καιρό κατοχυρωθεί από τον Ο.Η.Ε. χωρίς αντίρρηση της Ελλάδας). Το θέμα είναι το εξής: γιατί το πανελλήνιο έχει συνταραχτεί τόσο, ώστε  εκφράζει τέτοιο μίσος και οργή;

Για κάποιους η μετονομασία της ΠΓΔΜ σε Βόρεια Μακεδονία συνιστά αλυτρωτική πολιτική[1]. Για άλλους, όπως είδαμε, μια τέτοια ενέργεια θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο την εδαφική ακεραιότητα της ομώνυμης περιοχής στο βόρειο τμήμα της χώρας μας, αλλά και την ιστορική και πολιτισμική μας παράδοση. Όλοι, όμως, όσοι αντιτίθενται στα πεπραγμένα, από κοινού, είναι θιγμένοι λόγω της απώλειας της αποκλειστικότητας του όρου «Μακεδονία» και «Μακεδόνας». Με επιχείρημα τον πατριωτισμό υπερασπίζονται την αποκλειστικότητα αυτή και καταδικάζουν το μετονομασμένο κράτος και τους πολίτες της ανεξαιρέτως. Πατριωτισμό ή μήπως εθνικισμό; Εδώ αξίζει να γίνει μια σαφής διάκριση.

Πατριωτισμός, από τη μία, είναι το επικροτήσιμο αίσθημα της αγάπης ενός πολίτη για την πατρίδα του (χωρίς την υποτίμηση των άλλων), της ευθύνης και του χρέους να την στηρίξει όποτε παραστεί ανάγκη. Ο εθνικισμός από την άλλη επικεντρώνεται στην έννοια του έθνους κι είναι η κατακριτέα  διάκριση, από μέρους των πολιτών, των εθνών σε «ανώτερα» και «κατώτερα». Στο πλαίσιο αυτό, τα άτομα υπερασπίζονται την γεωγραφική αποκλειστικότητα μιας περιοχής, συνήθως ιστορικής σημασίας, κι αντιμετωπίζουν αυτούς που τη θίγουν με δυσπιστία έως και περιφρόνηση κι εχθρότητα. Ποιο είναι το επιχείρημα είπαμε;

Αποτιμώντας τα «οφέλη» της όλης έντασης:

Όπως έχει αποδειχθεί κι από την πολύχρονη καθυστέρηση, η προσήλωση των ανθρώπων στην ιδέα του έθνους, και συνεπώς της αποκλειστικότητας, αποτρέπει οποιαδήποτε σύναψη σχέσεων διακρατικής συνεργασίας κι αλληλεγγύης. Έχει σταθεί εμπόδιο στην ανάπτυξη διπλωματίας που είναι αναγκαία τόσο για την συμφιλίωση με την γειτονική χώρα, όσο και για την ορθοπόδηση της οικονομίας και των δύο, και μάλιστα σε μια  εποχή κρίσιμη.

Η δυσαρέσκεια των Ελλήνων έχει δημιουργήσει κι ένα ευρύτερο κύμα ρατσιστικής αντιμετώπισης των γειτόνων. Όχι μόνο μέμφονται τους κυβερνόντες, αλλά και αντιμετωπίζουν με δυσπιστία το κράτος της πρώην ΠΓΔΜ και των πολιτών της. Οι προκαταλήψεις, καθώς φαίνεται, βρίσκουν γόνιμο έδαφος σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, στην οποία η «κοινή γνώμη» (όπως κυκλοφορεί) είναι συνηθισμένη στην μονομερή αντιμετώπιση τέτοιων ευαίσθητων ζητημάτων.

«Γιατί να ψηφίσω; Σαν πώς θα αλλάξω το αποτέλεσμα;». «Θα ψηφίσω τον άλλο, παρότι ξέρω ότι δεν θα κερδίσει». Εν έτει 2018 έρχονται γεγονότα σαν και της μετονομασίας της ΠΓΔΜ για να μας βοηθήσουν να καταρρίψουμε τέτοιες νοοτροπίες. Οι εκλογές πλησιάζουν και έρχονται να μας υπενθυμίσουν ότι έμμεση δημοκρατία it is, και οι επιλογές είναι δύο: ή παίρνουμε το μέλλον στα χέρια μας, ή, εξακολουθούμε να αφήνουμε την Ψωροκώσταινα στην τύχη της και γινόμαστε άξιοι της μοίρας μας…

Γιώργος Νικόλας Βλάχος

---

ΠΔΓΒΜ: Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας

[1] Ο αλυτρωτισμός (από το λόγιο αλύτρωτ(ος) –ισμός, μεταφραστικό δάνειο του ιταλικού irredentismo) είναι η κοινωνικοπολιτική κίνηση που επιδιώκει την απελευθέρωση όλων των υπόδουλων ομοεθνών και την προσάρτηση εδαφών, τα οποία στη διάρκεια της ιστορίας κατείχε ή υποτίθεται ότι κατείχε το κράτος που τα διεκδικεί.